افتخاری دیگر : شرکت مهندسی پویندگان ایمنی و کیفیت یکی از ۱۰ مشاور مدیریت برتر  ایران

انتخاب یک شریک مشاور، تصمیمی استراتژیک است. سازمان‌ها به مشاوری نیاز دارند که فراتر از توصیه، توان اجرا، سابقه اثبات‌شده و اعتبار حرفه‌ای قابل اتکا داشته باشد. شرکت مهندسی پویندگان ایمنی و کیفیت (SQS) مفتخر است که در جدیدترین ارزیابی رسمی صنعت مشاوره مدیریت ایران، به عنوان یکی از ۱۰ شرکت  مشاور مدیریت برتر کشور از میان بیش از 350 شرکت مشاور مدیریت کشور در سال ۱۴۰۵ معرفی شده است.

رتبه‌بندی مشاور برتر مدیریت ایران، حاصل یک فرآیند ارزیابی تخصصی توسط انجمن مشاوران مدیریت ایران—نماینده رسمی شورای بین‌المللی مؤسسات مشاوره مدیریت (ICMCI) در ایران—است و بر پایه معیارهای حرفه‌ای سنجیده شده است، نه توصیه یا معرفی ساده.

نظام رتبه‌بندی شرکت‌های مشاور مدیریت برتر ایران: چرا این عنوان معتبر است؟

در مهرماه ۱۴۰۵، آیین معرفی و تقدیر از شرکت‌های برتر مشاوره مدیریت ایران با حضور مدیران، صاحب‌نظران و فعالان این صنعت در محل اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران برگزار شد. این رویداد، نقطه عطفی در مسیر ساماندهی بازار خدمات مشاوره و توسعه رقابت حرفه‌ای در کشور بود.

آنچه این رتبه‌بندی را از فهرست‌های تبلیغاتی متمایز می‌کند، مبنای علمی و بین‌المللی آن است. نظام رتبه‌بندی با در نظر گرفتن الزامات و خطوط راهنمای شورای بین‌المللی مؤسسات مشاوره مدیریت (ICMCI) تدوین شده است. معیارهای اصلی ارزیابی شامل موارد زیر بوده است:

– تعداد مشاوران دارای گواهینامه‌های معتبر بین‌المللی CMC و FCMC در شرکت
– سابقه موفقیت در جایزه ملی مشاوره مدیریت بزرگمهر
– تعداد سال‌های فعالیت مستمر و حرفه‌ای در حوزه مشاوره مدیریت
– سابقه فعالیت حرفه‌ای و سایر معیارهای تخصصی ارزیابی شرکت‌ها
– نوآوری در اجرای پروژه های مشاوره مدیریت
– تعداد پروژه ها و تنوع پروژه های مشاوره مدیریت اجرا شده و میزان موفقیت ان پروژه ها
– رضایت و و وفاداری مشتریان و کارفرمایان

این معیارها نشان می‌دهد که عنوان «۱۰ شرکت برتر» نه بر پایه حجم تبلیغات، بلکه بر اساس صلاحیت حرفه‌ای، تجربه، کیفیت خدمات و ارزش‌آفرینی برای کارفرمایان اعطا شده است. هدف این نظام، عبور از رقابت صرف بر سر قیمت و حرکت به سمت رقابت بر پایه شایستگی است.

SQS در میان ۱۰ شرکت مشاور مدیریت برتر سال ۱۴۰۵

در فهرست رسمی منتشر شده، شرکت مهندسی پویندگان ایمنی و کیفیت در کنار نام ‌های شناخته ‌شده‌ای از صنعت مشاوره مدیریت ایران قرار گرفته است. این حضور، تأییدی بر مسیری است که SQS از سال ‌ها پیش آغاز کرده و بر پایه آن، اعتبار حرفه ‌ای خود را نه از طریق ادعا، بلکه از طریق ارزیابی مستقل و مبتنی بر شاخص بنا نهاده است.

برخی از رسانه‌ها و پایگاه‌ های خبری اقتصادی کشور، از جمله اقتصاد آنلاین، مردم سالاری آنلاین، پایگاه خبری اقتصاد ملت و رصد بورس، این رویداد و فهرست شرکت ‌های برتر را پوشش داده‌اند. انتشار این خبر در رسانه‌های اقتصادی معتبر، نشان‌د هنده اهمیت صنفی و حرفه‌ای این رتبه ‌بندی برای بازار مشاوره مدیریت کشور است.

رتبه ‌بندی که مسیر اعتبار بین ‌المللی را باز می‌کند

یکی از محورهای کلیدی این رویداد انتخاب مشاور مدیریت برتر، پیوند رتبه‌بندی ملی با نشان بین‌المللی CMC-Firm بود؛ اعتباری که از سوی شورای بین‌المللی مؤسسات مشاوره مدیریت (ICMCI) به شرکت‌های واجد شرایط اعطا می‌شود. این نشان، بیانگر پایبندی شرکت مشاوره به الزامات حرفه‌ای، استانداردهای شایستگی، اصول اخلاقی و سازوکارهای کنترل کیفیت است.

حضور SQS در میان شرکت‌های برتر ملی، به معنای قرار گرفتن در مسیری است که می‌تواند دروازه‌های همکاری‌های فرامرزی و توسعه بازار خدمات تخصصی را نیز بگشاید. برای کارفرمایانی که به دنبال مشاوری با استانداردهای قابل مقایسه با بازارهای بین‌المللی هستند، این یک سیگنال روشن است.

سابقه‌ای که پشتوانه این عنوان است

عنوان «۱۰ شرکت برتر مشاور کشور» یک نقطه آغاز نیست؛ نتیجه مسیری طولانی است. SQS فعالیت خود را از سال 1374 آغاز کرد و در سال ۱۳۸۲ به صورت شخص حقوقی رسمی ادامه داد. در طول این سال‌ها، این شرکت نه تنها در حوزه مشاوره مدیریت استراتژیک، زمانسنجی و کارسنجی، بلکه در پیاده‌سازی سیستم‌های مدیریت کیفیت، ایمنی و زیست‌محیطی نیز سابقه‌ای قابل توجه داشته است.
ما در کارسنجی و زمان سنجی در کشور صاحب سبک هستیم و بویژه در مورد زمان سنجی کارهای اداری و ستادی جز معدود شرکت هایی در کشور می باشیم که این تخصص را داریم.
در مورد بنچ مارکینگ Benach marking ما دارای روش منحصر به فرد خود می باشیم که در شرکت آلومینای ایران و چندین شرکت بسیار موفقیت آمیز بوده و در ایمیدرو به عنوان پروژه شاخص ارزیابی شد.

در حوزه طراحی نرم افزار نرم افزارهای تولیدی ما همیشه از نظر اثربخشی و کارایی و یوزر فرند بودن جز برترین نرم افزار ها بوده است.

برخی از سوابق کلیدی SQS عبارت‌اند از:

– مشاور بیش از 580 پروژه و شرکت در پیاده‌سازی انواع پروژه های مشاوره مدیریت و سیستم های Q-HSE تا سال 1405
– کسب رتبه اول جایزه ملی تعالی نگهداری و تعمیرات در سال ۱۳۹۷ (و رتبه سوم در سال ۱۳۹۶) به عنوان مشاور نگهداری و تعمیرات شرکت آرمان گهر سیرجان.
– کسب رتبه اول برنامه استراتژیک در میان تمام شرکت‌ها و ادارات زیر نظر وزارت صمت برای پروژه شرکت بین‌المللی نمایشگاه‌های ایران در سال ۱۳۹۵.
– دارا بودن پروانه خدمات فنی و مهندسی از وزارت صنعت، معدن و تجارت و تأیید صلاحیت خدمات مشاوره از سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور
– دارا بودن رتبه مدیریت عمومی از سازمان اداری و استخدامی کشور.
– کسب رتبه شاخص در ارزیابی نظام بنچ مارکینگ سازمان ایمیدرو.
– کسب رتبه برتر در ارزیابی شرکت های مشاور سیستم های مدیریت در سال های 85 و 87 توسط شرکت نوسازی صنایع ایران و سازمان صنایع کوچک وزارت صنایع.
– پروانه خدمات مشاوره سیستم های مدیریت Q-HSE از سازمان استاندارد ایران.
– چندین دوره به عنوان شرکت برتر در زمینه HSE و کار بدون حادثه در معدن گل گهر سیرجان به همراه شرکت های جهاد نصر سیرجان، آرمان گهر، نگین گهر خاورمیانه در ارزیابی های ایمیدرو .

این سوابق، در کنار عنوان «۱۰ شرکت برتر مشاوره مدیریت ایران در سال ۱۴۰۵»، تصویری از یک شرکت مشاور را ترسیم می‌کند که اعتبار خود را بر پایه ارزیابی مستقل، سابقه اجرایی و نتایج قابل اندازه‌گیری بنا نهاده است.

چرا این انتخاب ما به عنوان یکی از ده شرکت برتر مشاوره مدیریت کشور برای کارفرمایان SQS اهمیت دارد؟

کارفرمایان برای انتخاب مشاور، به شناختی روشن و قابل اتکا از توانمندی‌های حرفه‌ای شرکت‌های مشاوره نیاز دارند. نظام رتبه‌بندی، این شناخت را فراهم می‌کند و به سازمان‌ها کمک می‌کند انتخابی آگاهانه‌تر داشته باشند.

وقتی SQS را به عنوان شریک مشاور خود انتخاب می‌کنید، صرفاً یک ادعا را نمی‌پذیرید؛ به ارزیابی مستقل یک نهاد صنفی معتبر، سابقه اجرایی مستند و تعهد به استانداردهای حرفه‌ای تکیه می‌کنید.

متدولوژی برتر برنامه ‌ریزی استراتژیک و مزایا و معایب آنها

برای برنامه ریزی راهبردی( استراتژیک) روش ها و ابزارهای متعددی وجود دارد که شرکت مشاور مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک با توجه به شرایط و محیط سازمان از آنها استفاده می کند.

هیچ روش و متدولوژی به طور مطلق خوب و یا بد نیست بلکه کاربردهای انها متفاوت است مانند انواع آچار ها مانند آچار رینگ، آچار بوکس، آچار فرانسه، آچار کلاغی که همه برای باز کردن و بستن پیچ و مهره هستند اما هریک در جایی کاربرد بهتری دارند.

بعضی از این متدولوژی ها در تدوین برنامه استراتژیک عبارتند از:

• مدل مدیریت استراتژیک فرد آر. دیوید (Fred R. David Strategic Management Model)
• مدل جامع مدیریت استراتژیک تامپسون، پیترَف، گمبل و استریکلند (Thompson et al. Strategic Management Approach)
• متدولوژی آینده ‌پژوهی و آینده‌ نگاری استراتژیک (Strategic Foresight)
• متدولوژی برنامه ‌ریزی استراتژیک مبتنی بر سناریو (Scenario-Based Strategic Planning)
• متدولوژی برنامه ‌ریزی و استقرار استراتژی هوشین کانری (Hoshin Kanri)
• متدولوژی دلفی برای برنامه ‌ریزی استراتژیک و پیش ‌بینی تحولات (Delphi Method)
• استراتژی نوظهور و یادگیری استراتژیک هنری مینتزبرگ (Mintzberg’s Emergent Strategy)

یک مشاور حرفه ای بسته به نوع صنعت متدولوژی و ابزار مناسب را انتخاب و به طور درست از ان استفاده می کند.

شرکت هایی مانند تویوتا معمولا از دو یا سه روش مختلف برای تحلیل محیط استفاده کرده و سپس با گیم تئوری Game theory به آنها وزن داده و برنامه ها را تدوین و Plan A , Plan B , Plan C را برای شرایط مختلف تدوین می کند.

شرکت مهندسی پویندگان ایمنی و کیفیت به عنوان یکی از ده شرکت برتر مشاوره مدیریت کشور در اجرای پروژه مدیریت استراتژیک از متدولوژی های مناسب تدوین برنامه راهبردی چه به صورت تک متدولوژی و چه چند متدولوژی به طور موفقی استفاده کردیم .

ابزارها و متدولوژی ها

بعضی از ابزارها و متدولوژی های مورد استفاده شرکت در ارائه خدمات تدوین برنامه استراتژیک شرکت ها به شرح ذیل است:

۱. تحلیل SWOT و برنامه ‌ریزی استراتژیک مبتنی بر آن (SWOT Analysis)

تحلیل SWOT یکی از شناخته ‌شده‌ ترین روش‌ های برنامه‌ ریزی استراتژیک است که با بررسی چهار عامل اصلی شامل نقاط قوت (Strengths)، نقاط ضعف (Weaknesses)، فرصت‌ ها (Opportunities) و تهدیدها (Threats)، تصویری ساختاریافته از وضعیت داخلی و محیط خارجی سازمان ارائه می‌ دهد.

در این متدولوژی، شرکت ابتدا قابلیت‌ ها، منابع، مزیت‌ های رقابتی و محدودیت ‌های داخلی خود را شناسایی می‌ کند و سپس روندهای بازار، رفتار رقبا، تغییرات فناوری و عوامل اقتصادی و قانونی را ارزیابی می‌کند.

در مرحله بعد، با استفاده از ماتریس TOWS، گزینه‌ های استراتژیک برای بهره‌ گیری از فرصت ‌ها، کاهش تهدیدها و بهبود نقاط ضعف تدوین می‌ شوند.

این روش برای تدوین استراتژی کسب ‌و کار، ارزیابی وضعیت شرکت پیش از ورود به بازار جدید و بازنگری برنامه استراتژیک بسیار مفید است و توسط مشاوران برنامه ریزی استراتژیک در ایران به طور گسترده ای استفاده می شود.

نقاط قوت

• سادگی اجرا و قابلیت درک برای مدیران و کارشناسان سازمان.
• ایجاد چارچوبی مشترک برای تحلیل وضعیت موجود و تدوین استراتژی.
• قابلیت استفاده در شرکت‌ های کوچک و متوسط، سازمان ‌های بزرگ و نهادهای عمومی.
• امکان ترکیب با تحقیقات بازار، تحلیل رقبا و سایر ابزارهای مدیریت استراتژیک.

نقاط ضعف

•  احتمال تبدیل شدن تحلیل به فهرستی کلی و غیر قابل ‌اجرا در صورت نبود داده‌ های معتبر.
• وابستگی زیاد به قضاوت افراد و احتمال بروز سوگیری مدیریتی.
• مشخص نکردن اولویت استراتژی ‌ها، منابع موردنیاز و نحوه اجرای آنها به ‌صورت مستقل.
• ایستا بودن تحلیل در صورت به‌ روز رسانی نشدن متناسب با تغییرات محیط کسب ‌و کار.

۲. تحلیل محیط کلان و برنامه‌ریزی مبتنی بر PESTEL (PESTEL Analysis)

جدول PESTEL یکی از روش ‌های تحلیل محیط خارجی در برنامه ‌ریزی استراتژیک است که تأثیر شش دسته عامل سیاسی (Political)، اقتصادی (Economic)، اجتماعی (Social)، فناوری (Technological)، زیست ‌محیطی (Environmental) و قانونی (Legal) را بر عملکرد و آینده سازمان بررسی می‌ کند.

در این روش، مشاور مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک با شناسایی روندهای کلان، تغییرات قوانین، تحولات فناوری، قدرت خرید مشتریان و تحولات اجتماعی، فرصت ‌ها و تهدیدهای احتمالی را ارزیابی می ‌کند.

خروجی تحلیل PESTEL می ‌تواند مبنای تدوین سناریو های کسب ‌و کار، ارزیابی ریسک‌ های استراتژیک، تصمیم‌ گیری درباره سرمایه‌ گذاری و ورود به بازارهای جدید باشد.

این متدولوژی به ‌ویژه برای شرکت‌ های فعال در صنایع تحت تأثیر مقررات، فناوری‌ های نوین و نوسانات اقتصادی اهمیت دارد.

نقاط قوت

• ارائه دید جامع نسبت به عوامل بیرونی مؤثر بر استراتژی سازمان.
• کمک به شناسایی زودهنگام تهدیدها و فرصت‌ های بلند مدت.
• مناسب برای برنامه ‌ریزی استراتژیک در محیط‌ های متغیر و صنایع مقررات ‌محور.
• قابلیت ترکیب با SWOT، مدیریت ریسک و برنامه ‌ریزی سناریومحور.

نقاط ضعف

• دشواری پیش ‌بینی زمان و شدت تأثیر تغییرات محیط کلان.
• احتمال تولید اطلاعات زیاد بدون مشخص شدن اولویت‌ های استراتژیک.
• وابستگی به کیفیت داده‌ ها، تحقیقات بازار و تحلیل کارشناسی.
• مشخص نکردن مستقیم مزیت رقابتی و نحوه تخصیص منابع سازمان.

۳. تحلیل پنج نیروی رقابتی پورتر (Porter’s Five Forces)

مدل پنج نیروی رقابتی پورتر یکی از متدولوژی ‌های مهم برای تدوین استراتژی رقابتی و تحلیل جذابیت صنایع است. این مدل پنج عامل شامل شدت رقابت میان رقبای موجود، تهدید ورود رقبای جدید، تهدید محصولات و خدمات جایگزین، قدرت چانه ‌زنی تأمین‌ کنندگان و قدرت چانه ‌زنی مشتریان را بررسی می کند.

هدف از به ‌کارگیری این روش، درک ساختار رقابت در صنعت و شناسایی عواملی است که بر سودآوری و جایگاه رقابتی شرکت تأثیر می ‌گذارند. مشاوران استراتژی می ‌توانند با استفاده از این مدل، فرصت‌ های تمایز محصول، کاهش وابستگی به تأمین ‌کنندگان، تقویت قدرت مذاکره و انتخاب بازارهای جذاب ‌تر را شناسایی کنند.

این روش برای تدوین استراتژی ورود به بازار، بازنگری موقعیت رقابتی و توسعه کسب‌ و کار کاربرد فراوانی دارد.

نقاط قوت

• ارائه چارچوب منظم برای تحلیل ساختار رقابت و سودآوری صنعت.
• کمک به شناسایی موانع ورود، تهدید جایگزین‌ ها و فشارهای رقابتی.
• پشتیبانی از تصمیم ‌گیری درباره ورود به بازار، توسعه محصول و جایگاه‌ یابی رقابتی.
• قابلیت استفاده در صنایع تولیدی، خدماتی و کسب ‌و کارهای B2B.

نقاط ضعف

• تمرکز اصلی بر ساختار صنعت و توجه کمتر به قابلیت‌ های داخلی سازمان.
• دشواری تحلیل بازار هایی که مرزهای صنعتی آنها به‌ سرعت تغییر می ‌کند.
• نیاز به داده ‌های معتبر درباره مشتریان، رقبا و تأمین‌ کنندگان.
• محدود بودن توان مدل در تحلیل همکاری ‌های استراتژیک، اکوسیستم‌ های نوآوری و تحولات غیرمنتظره فناوری.

۴. کارت امتیازی متوازن و نقشه استراتژی (Balanced Scorecard – BSC)

کارت امتیازی متوازن یکی از روش‌ های شناخته ‌شده مدیریت استراتژیک است که بوسیله مشاوران برنامه ریزی راهبردی استفاده می شود و ارتباط میان اهداف کلان سازمان، شاخص ‌های عملکرد، اقدامات اجرایی و نتایج کسب ‌و کار را برقرار می ‌کند.

در الگوی متداول آن، عملکرد سازمان از چهار منظر مالی، مشتری، فرایند های داخلی و یادگیری و رشد بررسی می ‌شود. در این متدولوژی، ابتدا استراتژی ‌ها و اهداف سازمان تعریف می ‌شوند؛ سپس روابط علت ‌و معلولی میان اهداف در قالب نقشه استراتژی مشخص شده و برای هر هدف، شاخص کلیدی عملکرد (KPI)، مقدار هدف، مسئول اجرا و برنامه عملیاتی تعیین می ‌شود. به این ترتیب، برنامه‌ ریزی استراتژیک از سطح تدوین سند فراتر می ‌رود و به نظامی برای پایش عملکرد، تخصیص منابع و بهبود مستمر تبدیل می‌ شود.

روش BSC یا کارت های امتیاز متوازن از روش های بسیار پرکاربرد تدوین برنامه استراتژیک است که ما به عنوان شرکت مشاور برنامه ریزی استراتژیک در چندین شرکت در کنار روش های دیگر مانند صنایع ملی مس و معدن طلای موته بکار بردیم.

نقاط قوت

• تبدیل اهداف کیفی استراتژیک به شاخص‌ های قابل ‌اندازه‌ گیری.
• ایجاد ارتباط میان استراتژی، بودجه، پروژه‌ ها و عملکرد واحدهای سازمانی.
• جلوگیری از تمرکز صرف بر شاخص‌ های مالی و توجه به عوامل ایجادکننده نتایج آینده.
• تسهیل گزارش‌ دهی مدیریتی، پایش انحرافات و تصمیم ‌گیری اصلاحی.

نقاط ضعف

• نیاز به زمان، داده‌ های قابل ‌اعتماد و مشارکت مدیران برای طراحی و استقرار.
• خطر افزایش تعداد شاخص ‌ها و تبدیل نظام ارزیابی به فرایندی بوروکراتیک.
• احتمال تمرکز بیش از حد بر اندازه ‌گیری عملکرد و غفلت از نوآوری و یادگیری.
• اثربخشی محدود در صورت نبود ارتباط واقعی میان شاخص‌ ها، بودجه و مسئولیت‌ های اجرایی.

۵. برنامه ‌ریزی سناریومحور (Scenario Planning)

برنامه ‌ریزی سناریومحور متدولوژی ‌ای برای تدوین استراتژی در شرایط عدم‌ قطعیت و تغییرات پیش ‌بینی‌ ناپذیر است. مشاور یرنامه ریزی و مدیریت استراتژیک در این روش، به‌ جای اتکا به یک پیش ‌بینی قطعی از آینده، چند سناریوی محتمل بر اساس عوامل کلیدی عدم‌ قطعیت طراحی می ‌شود؛

برای مثال، تغییرات تقاضای بازار، سیاست‌ های دولت، تحولات فناوری، هزینه تأمین مواد اولیه یا شرایط اقتصادی. سپس سازمان پیامدهای هر سناریو را بر فروش، هزینه، سرمایه‌ گذاری، زنجیره تأمین و مزیت رقابتی خود بررسی می‌کند و استراتژی‌ هایی را توسعه می ‌دهد که در چند وضعیت مختلف قابلیت اجرا داشته باشند.

این متدولوژی برای سازمان‌ هایی که در محیط ‌های پرتلاطم فعالیت می ‌کنند، ابزاری ارزشمند جهت افزایش آمادگی استراتژیک، کاهش آسیب ‌پذیری و بهبود کیفیت تصمیم ‌گیری بلندمدت محسوب می ‌شود.

همانطور که قبلا گفته شد ما از این روش برنامه ریزی استراتژیک و ابزار WHAT-IF به طور موثر در پروژه تدوین برنامه استراتژیک شرکت نمایشگاه های بین المللی و جهاد نصر کردستان استفاده کردیم به به نتایج درخشانی رسیدیم.

نقاط قوت

• آماده ‌سازی سازمان برای چند آینده محتمل به ‌جای وابستگی به یک پیش ‌بینی.
• افزایش توان شناسایی ریسک‌ های استراتژیک و فرصت‌ های نوظهور.
• بهبود تصمیم ‌گیری درباره سرمایه‌ گذاری ‌های بلندمدت و پروژه‌ های پرریسک.
• کمک به تدوین برنامه ‌های اقتضایی و تعیین علائم هشدار زودهنگام.

نقاط ضعف

• دشواری انتخاب عدم ‌قطعیت‌ های واقعاً تعیین ‌کننده و طراحی سناریو های معتبر.
• احتمال صرف زمان زیاد برای سناریوهایی که ارزش تصمیم ‌گیری محدودی دارند.
• وابستگی به تجربه کارشناسان، کیفیت اطلاعات و مشارکت مدیران کلیدی.
• نداشتن ساز و کار اجرایی مستقل برای تبدیل سناریو ها به اقدامات، بودجه و مسئولیت‌ های مشخص.

۶. استراتژی اقیانوس آبی (Blue Ocean Strategy)

استراتژی اقیانوس آبی رویکردی برای خلق فضای جدید بازار و کاهش وابستگی به رقابت مستقیم با کسب ‌و کارهای موجود است.

برخلاف استراتژی‌ هایی که بر پیشی گرفتن از رقبا در بازار فعلی تمرکز دارند، این متدولوژی سازمان را به شناسایی نیازهای برآورده‌ نشده مشتریان، بازنگری ارزش پیشنهادی و طراحی ترکیب متفاوتی از ارزش و هزینه هدایت می ‌کند.

یکی از ابزارهای مهم این رویکرد، چارچوب چهار اقدام است: حذف، کاهش، افزایش و خلق (ERRC)، که به شرکت کمک می ‌کند عوامل متعارف رقابت را بازبینی و فرصت‌ های جدید ارزش ‌آفرینی را شناسایی کند. این روش برای تدوین استراتژی رشد، توسعه محصولات و خدمات نوآورانه، بازطراحی مدل کسب ‌و کار و ورود به بخش‌ های کمتر رقابتی بازار مناسب است.

این روش در پروژه برنامه ریزی راهبردی جهاد نصر کرمان به طور موثری اجرا شد که نتیجه آن تبدیل شرکت به یک هلدینگ چند منظوره از شرکت های عمرانی، نفت و گاز، هتلداری و گردش گری، صنایع غذایی، بیمه و صندوق قرض الحسنه بود.

نقاط قوت

• ایجاد فرصت برای تمایز معنادار و کاهش وابستگی به رقابت قیمتی.
• تشویق نوآوری در ارزش پیشنهادی و مدل درآمدی.
• کمک به شناسایی مشتریان بالقوه‌ای که راهکارهای فعلی بازار نیازهای آنها را پوشش نمی ‌دهد.
• فراهم کردن چارچوبی کاربردی برای باز طراحی محصولات، خدمات و تجربه مشتری.

نقاط ضعف

• نامطمئن بودن میزان تقاضا برای فضای بازار جدید و ارزش پیشنهادی نوآورانه.
• نیاز به تحقیقات بازار، آزمایش ایده ‌ها و سرمایه ‌گذاری برای اعتبارسنجی.
• امکان ورود سریع رقبا به بازار موفق و کاهش مزیت اولیه.
• دشواری اجرا در سازمان‌ هایی با فرهنگ محافظه‌ کارانه یا منابع محدود برای نوآوری.

۷. روش برنامه ‌ریزی و اجرای استراتژی هوشین کانری (Hoshin Kanri)

هوشین کانری یک متدولوژی ژاپنی برای هم ‌راستا سازی اهداف بلندمدت سازمان با برنامه ‌های سالانه، اقدامات واحدها و فعالیت‌ های روزانه است.

در این روش، مدیریت ارشد تعداد محدودی اولویت استراتژیک را تعیین می ‌کند و این اولویت‌ ها از طریق فرایند گفت ‌و گوی رفت‌ و برگشتی میان سطوح مدیریتی و عملیاتی به اهداف، شاخص ‌ها، مسئولیت ‌ها و برنامه‌ های اجرایی تبدیل می ‌شوند؛ فرایند که معمولاً با عنوان Catchball شناخته می ‌شود.

سپس پیشرفت اهداف در بازه‌ های منظم پایش شده و انحرافات با استفاده از چرخه PDCA (برنامه‌ریزی، اجرا، بررسی و اقدام اصلاحی) تحلیل می‌ شوند.

هوشین کانری به ‌ویژه برای سازمان‌ های تولیدی، شرکت ‌های چند واحدی و کسب‌ و کارهایی که با مشکل فاصله میان استراتژی مصوب و اجرای واقعی آن مواجه‌ اند، روش مناسبی است.

ما این متدولوژی تدوین برنامه استراتژیک را در ایران خودرو به صورت کلان بوسیله مدیریت سیستم های آن و به طور خاص برای کارخانه ریخته گری ایران خودرو عملیاتی کردیم. و نتیجه ان افزایش 12% میزان تولید سیلندر و سرسیلندر چدنی و راه اندازی خط الومینیوم آن بود.

نقاط قوت

• هم‌ راستا کردن اهداف مدیریت ارشد با برنامه ‌های واحدها و فعالیت‌ های عملیاتی.
• محدود کردن پراکندگی منابع از طریق تمرکز بر چند اولویت استراتژیک اصلی.
• افزایش مشارکت مدیران میانی و کارکنان در تدوین و اجرای برنامه ‌ها.
• ایجاد ارتباط منظم میان برنامه‌ ریزی راهبردی، ارزیابی عملکرد و اقدام اصلاحی.

نقاط ضعف

• نیاز به انضباط مدیریتی، فرهنگ همکاری و جلسات بازنگری منظم.
• دشواری استقرار در سازمان ‌های دارای ساختار جزیره ‌ای و ارتباطات ضعیف.
• احتمال کند شدن واکنش سازمان در صورت اجرای بیش از حد رسمی و سلسله ‌مراتبی.
• وابستگی موفقیت روش به کیفیت اهداف، شاخص‌ها و حمایت واقعی مدیران ارشد.

۸. اهداف و نتایج کلیدی (Objectives and Key Results – OKR)

OKR یکی از متدولوژی‌ های هدف ‌گذاری و هم‌ راستا سازی سازمانی است که هدف ‌های کیفی و جهت ‌دهنده (Objectives) را به نتایج کلیدی قابل ‌اندازه‌ گیری (Key Results) مرتبط می‌ کند.

در این روش، سازمان اهداف محدود و مهمی را برای یک دوره مشخص تعیین می ‌کند و برای هر هدف، نتایجی تعریف می ‌کند که میزان تحقق آن را به ‌صورت عینی نشان دهند.

برای مثال، هدف یک شرکت می ‌تواند افزایش رضایت مشتریان سازمانی باشد و نتایج کلیدی آن شامل کاهش زمان پاسخ‌ گویی به شکایات، افزایش نرخ تمدید قراردادها یا بهبود امتیاز رضایت مشتری باشد.

OKR با ایجاد شفافیت درباره اولویت‌ ها، مسئولیت‌ ها و پیشرفت، به اجرای چابک استراتژی کمک می ‌کند؛ اما باید توجه داشت که OKR به‌ تنهایی جایگزین تحلیل محیط، انتخاب استراتژی رقابتی یا برنامه ‌ریزی جامع منابع نیست و بیشترین اثربخشی را زمانی دارد که به جهت ‌گیری استراتژیک سازمان متصل باشد.

روش OKR به عنوان بازنگری و به روز اوری برنامه استراتژیک در هلدینگ نصر کرمان استفاده شده و نتایج آن رضایت بخش بوده.

نقاط قوت

• تبدیل اولویت‌ های استراتژیک به اهداف روشن و نتایج قابل‌ اندازه ‌گیری.
• افزایش شفافیت و هم ‌راستایی میان تیم‌ ها و واحدهای سازمانی.
• تسهیل بازنگری دوره ‌ای اهداف و سازگاری با تغییرات بازار.
• کمک به تمرکز بر نتایج مهم به‌ جای صرفاً فهرست کردن فعالیت‌ ها.

نقاط ضعف

• خطر انتخاب شاخص‌ های کم‌ اهمیت یا قابل ‌دست ‌کاری به ‌جای نتایج واقعی کسب ‌و کار.
• احتمال ایجاد فشار نامناسب بر کارکنان در صورت پیوند نادرست OKR با پاداش و ارزیابی فردی.
• نیاز به آموزش، ارتباطات مؤثر و بازنگری مستمر.
• ناتوانی در تعیین جهت استراتژیک صحیح، اگر پیش از آن تحلیل و تصمیم‌ گیری استراتژیک مناسبی انجام نشده باشد.

۹. ماتریس آنسوف و برنامه‌ریزی استراتژی رشد (Ansoff Matrix)

ماتریس آنسوف یکی از ابزارهای کلاسیک برنامه ‌ریزی استراتژیک رشد است که گزینه‌ های توسعه کسب ‌و کار را بر اساس دو بُعد محصولات و بازارهای موجود و جدید بررسی می‌کند.

این متدولوژی چهار مسیر اصلی رشد را مشخص می‌کند: نفوذ در بازار (Market Penetration)، توسعه بازار (Market Development)، توسعه محصول (Product Development) و تنوع‌ گرایی (Diversification).

برای مثال، یک شرکت تولیدی می ‌تواند از طریق افزایش سهم بازار فعلی، ورود به مناطق جغرافیایی جدید، معرفی محصولات تازه به مشتریان فعلی یا ورود به حوزه‌ های کسب ‌و کار جدید رشد کند.

ماتریس آنسوف به مدیران کمک می‌کند گزینه ‌های رشد را مقایسه کرده، ریسک نسبی هر مسیر را ارزیابی کنند و درباره اولویت سرمایه‌ گذاری تصمیم بگیرند.

این روش در تدوین استراتژی توسعه بازار، برنامه ‌ریزی فروش، تنوع‌ بخشی به محصولات و طراحی نقشه راه رشد کسب ‌و کار کاربرد دارد.

نقاط قوت

• ارائه چارچوبی ساده برای شناسایی و مقایسه مسیرهای رشد.
• کمک به تفکیک استراتژی‌ های رشد در بازارهای موجود و جدید.
• تسهیل بحث ‌های مدیریتی درباره ریسک توسعه محصول و ورود به بازار.
• قابلیت ترکیب با تحقیقات بازار، تحلیل رقبا و ارزیابی مالی پروژه‌ ها.

نقاط ضعف

• ارائه نکردن تحلیل کامل از جذابیت بازار، توان رقبا و قابلیت ‌های داخلی سازمان.
• ساده‌ سازی ریسک ‌های واقعی، به‌ ویژه در استراتژی تنوع ‌گرایی.
• مشخص نکردن مستقیم منابع موردنیاز، زمان‌ بندی و نحوه اجرای هر استراتژی.
• نیاز به تحلیل‌ های تکمیلی برای اولویت ‌بندی گزینه‌ ها بر اساس بازده سرمایه ‌گذاری و توان اجرایی شرکت.

۱۰. بوم مدل کسب ‌و کار (Business Model Canvas – BMC)

بوم مدل کسب ‌و کار متدولوژی‌ ای بصری برای تحلیل، طراحی و بازنگری مدل کسب ‌و کار است که به سازمان اجازه می ‌دهد منطق خلق، ارائه و کسب ارزش را در یک چارچوب یکپارچه بررسی کند.

این روش از ۹ مؤلفه اصلی تشکیل شده است: بخش‌ های مشتریان، ارزش پیشنهادی، کانال ‌ها، ارتباط با مشتریان، جریان ‌های درآمدی، منابع کلیدی، فعالیت‌ های کلیدی، شرکای کلیدی و ساختار هزینه. با استفاده از این بوم، مدیران می ‌توانند ارتباط میان نیازهای مشتری، نحوه ارائه خدمات، منابع عملیاتی و مدل درآمدی را بررسی کرده و فرصت ‌های بهبود یا نوآوری را شناسایی کنند.

این متدولوژی به ‌ویژه برای شرکت‌ های در حال رشد، کسب ‌و کارهای نوپا، سازمان‌های در حال تحول دیجیتال و شرکت‌ هایی که به دنبال باز طراحی مدل درآمدی یا ورود به بازارهای جدید هستند، کاربرد دارد.

بوم مدل کسب ‌و کار به ‌تنهایی یک برنامه استراتژیک کامل نیست؛ بلکه ابزاری برای تحلیل و طراحی مدل کسب ‌و کار است که بهتر است با تحلیل رقابتی، تحقیقات مشتری و ارزیابی مالی تکمیل شود.

نقاط قوت

• نمایش یکپارچه اجزای اصلی مدل کسب ‌و کار در قالبی ساده و قابل فهم.
• تسهیل شناسایی فرصت‌ های نوآوری، کاهش هزینه و بهبود ارزش پیشنهادی.
• مناسب برای جلسات هم ‌اندیشی مدیران، طراحی کسب ‌و کار جدید و بازنگری مدل درآمدی.
• قابلیت اصلاح سریع و مقایسه مدل‌ های کسب‌ و کار جایگزین.

نقاط ضعف

• ارائه نکردن تحلیل عمیق از رقبا، محیط کلان و جذابیت صنعت به‌ صورت مستقل.
• امکان ساده‌ سازی بیش از حد روابط پیچیده سازمان، مشتریان و شرکای تجاری.
• مشخص نکردن مستقیم اولویت‌ های استراتژیک، برنامه اجرایی و شاخص‌ های عملکرد.
• وابستگی اعتبار بوم به داده‌ های واقعی بازار و آزمون فرضیه‌ های مربوط به مشتریان و درآمد.

چگونه متدولوژی مناسب برنامه‌ ریزی استراتژیک را انتخاب کنیم؟

هیچ متدولوژی واحدی برای همه سازمان‌ ها بهترین انتخاب نیست. انتخاب روش مناسب به مرحله رشد شرکت، شرایط صنعت، میزان عدم‌ قطعیت محیطی، منابع در دسترس و هدف اصلی پروژه مشاوره مدیریت استراتژیک بستگی دارد.

پیشنهاد متدولوژی ترکیبی برای خدمات مشاوره مدیریت استراتژیک
برای یک شرکت مشاوره مدیریت استراتژیک، ارائه یک فرایند یکپارچه معمولاً ارزش بیشتری از معرفی هر ابزار به‌ صورت مجزا دارد. الگوی پیشنهادی زیر می ‌تواند مبنای طراحی خدمات مشاوره تدوین و استقرار برنامه استراتژیک قرار گیرد.

مرحله اول: شناخت و تحلیل استراتژیک
استفاده از PESTEL، پنج نیروی پورتر و SWOT برای تحلیل محیط کسب ‌و کار، رقبا، قابلیت ‌های سازمان و موقعیت استراتژیک.

مرحله دوم: تدوین و انتخاب استراتژی
استفاده از برنامه‌ ریزی سناریو محور، استراتژی اقیانوس آبی، ماتریس آنسوف و بوم مدل کسب ‌و کار برای تعیین گزینه‌ ها و اولویت ‌های استراتژیک.

مرحله سوم: برنامه ‌ریزی اجرایی و هم‌ راستاسازی
استفاده از کارت امتیازی متوازن، هوشین کانری و OKR برای تعیین اهداف، شاخص ‌ها، مسئولیت ‌ها، پروژه‌ ها و منابع موردنیاز.

مرحله چهارم: پایش، ارزیابی و بازنگری استراتژی
بررسی دوره‌ ای نتایج، تحلیل انحراف از اهداف، ارزیابی تغییرات محیطی و بازنگری برنامه ‌ها بر اساس داده‌ های واقعی عملکرد.