مشاور مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک؛ تدوین برنامه استراتژیک با متدولوژی ‌های روز دنیا

سازمانی که مسیر خود را نمی ‌شناسد، در بازار پرنوسان امروز با هر تغییر، جهت عوض می کند مشاور مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک با تحلیل دقیق محیط، شناخت عدم‌ قطعیت ‌ها و طراحی نقشه‌ راه اجرایی، به مدیران کمک می کند با اتخاذ راهبردهای درست تصمیم ‌های بزرگ را با اطمینان بیشتر بگیرند.

شرکت SQS به عنوان مشاور حرفه ای برنامه ریزی راهبردی (استراتژیک) در این صفحه توضیح می ‌دهد خدمات تدوین برنامه استراتژیک چیست، با چه روش‌ هایی انجام می ‌شود و چرا سازمان‌ های پیشرو به شرکت مشاوره‌ ما اعتماد کرده‌ اند.

تدوین برنامه استراتژیک چیست و چرا اهمیت دارد؟

برنامه استراتژیک سندی است که مأموریت، چشم‌ انداز، اهداف بلند مدت و اولویت ‌های اجرایی سازمان را در یک افق مشخص (معمولاً ۳ تا ۵ سال) روشن می کند اما ارزش واقعی آن در این است که با نظام مدیریت استراتژیک (اجرا، پایش و بازنگری) همراه شود. برنامه ای که فقط روی کاغذ بماند، به تعبیر مدیران، «سند طبقه‌ بالای قفسه» است.

متدولوژی ‌های روز در تدوین برنامه استراتژیک

برنامه ریزی استراتژیک مدرن به یک ابزار واحد محدود نیست. مشاوران ما در زمینه مدیریت راهبردی بسته به ماهیت صنعت و سطح عدم ‌قطعیت، ترکیبی از روش‌ های زیر را به کار می ‌گیرند.

• آینده ‌پژوهی و پیش ‌نگری استراتژیک (Strategic Foresight)

مکتب فرانسوی «پروسپکتیو» (Prospective) به ‌ویژه آثار میشل گوده، آینده را «پیش ‌بینی» نمی ‌کند، بلکه جعبه ‌ابزاری برای کشف آینده‌ های ممکن ارائه می ‌دهد.

این جعبه ‌ابزار شامل شناسایی پرسش‌ های کلیدی آینده با تحلیل ساختاری، تحلیل بازی بازیگران با روش MACTOR، بررسی فضای امکان ‌ها با تحلیل ریخت ‌شناختی، تشخیص محتمل ‌ترین سناریوها و ریسک ‌های گسست با Prob-Expert و ارزیابی گزینه‌ های استراتژیک با MULTIPOL است.

ما از این ابزارها برای کشف پیشران‌ های اصلی تغییر در صنعت شما در برنامه راهبردی استفاده می ‌کنیم.

• سناریوسازی و سناریو نگاری (Scenario Planning)

سناریوسازی به سازمان‌ ها کمک می ‌کند به‌جای وابستگی به یک آینده‌ واحد، چند آینده‌ باورپذیر را بررسی کنند. این روش بر تدوین برنامه ای تأکید دارد که در سناریوهای مختلف مقاوم باشد.

یکی از ارزش‌ های اصلی آن این است که فرض ‌های پنهان پشت تصمیم ‌های استراتژیک را آشکار می کند و آن‌ها را در برابر چارچوبهای جایگزین می ‌آزماید.

• مدیریت ریسک استراتژیک (Strategic Risk Management)

در این روش، ریسک‌ های برنامه استراتژیک شناسایی، اولویت ‌بندی و پایش می ‌شوند. ابزارهای متداول شامل کاهش ریسک و انتقال ریسک است. سناریوسازی نیز یک تکنیک مدیریت ریسک محسوب می ‌شود، زیرا به شرکت‌ ها کمک می ‌کند برای رویدادهای پیش ‌بینی ‌نشده در سایر متدولوژی های برنامه ریزی استراتژیک برنامه‌ عمل تدوین کنند.

• کارت امتیازی متوازن (BSC) و OKR

BSC چشم‌انداز و استراتژی سازمان را در چهار منظر مالی، مشتری، فرایند های داخلی و رشد و یادگیری به شاخص‌ های عملکرد تبدیل می کند پژوهش‌ ها نشان می ‌دهند ترکیب BSC با سناریوسازی ضعف بی ‌توجهی به محیط بیرونی را جبران می ‌کند و کارت امتیازی را صرفاً امتداد خطی وضع موجود نمی ‌گذارد.

ما در صورت درخواست مشتری برای مشاوره مدیریت راهبردی از همین رویکرد ترکیبی برای ترجمه‌ استراتژی به اقدام استفاده می ‌کنیم.

• ابزارهای تحلیل کلاسیک

SWOT، PESTEL، پنج نیروی پورتر و مدل جامع تدوین استراتژی فرد دیوید (ماتریس ‌های EFE، IFE، SPACE، BCG و QSPM) برای تحلیل وضعیت و انتخاب استراتژی.

مدلی است که به نام مدل دیوید یا چارچوب تحلیلی جامع تدوین استراتژی (Comprehensive Strategy-Formulation Framework) و یا مدل سنتی برنامه ریزی استراتژیک نامیده می شود از آغاز قرن 21 در جهان این روش بویژه بعد از سقوط نوکیا به علت استفاده از این این متدولوژی کمتر استفاده می شود

اما متاسفانه در ایران اکثریت های شرکت های مشاور در زمینه مدیریت استراتژیک از این روش استفاده می کنند.
اما اگر کارفرما اصرار داشته باشد ما از این روش در اجرای پروژه مدیریت استراتژیک استفاده می کنیم.

• برنامه ریزی چابک و تطبیقی (Agile Strategic Planning)

رویکردی تکرار شونده و انعطاف ‌پذیر که بر پاسخ‌ گویی سریع و آزمون مداوم تأکید دارد.

ده ‌ها پروژه موفق مدیریت استراتژیک
ما در طول سال‌ ها، در ده‌ها پروژه‌ مشاوره مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک در صنایع و بخش ‌های مختلف در کنار مدیران بوده ‌ایم. از جمله پروژه‌ های شاخص:

• شرکت نمایشگاه‌ های بین‌ المللی جمهوری اسلامی ایران
• رینگ سایپا
• صنایع شیر پاستوریزه
• معدن طلای موته
• آرمان گهر
• شرکت های نصر
  در این پروژه‌ ها با بهره ‌گیری از متدولوژی آینده‌ پژوهی و مدیریت ریسک، برنامه‌ های استراتژیکی تدوین شد که تنها بر وضع موجود تکیه نداشتند و بر آینده‌ های محتمل بازار نیز استوار بودند.

خدمات مشاوره‌ مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک ما

ما خدمات متنوعی در زمینه مدیریت و برنامه ریزی راهبردی بسته به شرح خدمات درخواستی کارفرمایان و سطح بلوغ برنامه استراتژیک در آنها به شرح ذیل ارائه می دهیم:

• تدوین برنامه استراتژیک سازمان و شرکت
• تدوین چشم‌ انداز، ماموریت و ارزش‌ های سازمانی
• آینده ‌پژوهی و سناریو سازی صنعت
• مدیریت ریسک استراتژیک
• طراحی و استقرار کارت امتیازی متوازن (BSC) و OKR
• بازطراحی مدل کسب ‌و کار و استراتژی رشد
• ارزیابی و بازنگری برنامه استراتژیک موجود
• مشاوره برای هیئت ‌مدیره و مدیران ارشد

نکته بسیار مهم در برنامه ریزی استراتژیک این است که ما به مدیران با توجه به داده ها و اطلاعات با تحلیل مبتنی بر واقعیت و روش های علمی پیشنهاد می دهیم، اما انتخاب استراتژی مناسب با کارفرما است و ما بر اساس آنچه او مصوب کرده برنامه راهبردی سازمان و اهداف و برنامه ها را تدوین می کنیم.

فرایند همکاری

ما برای اجرای پروژه های برنامه ریزی راهبردی
1. تحلیل وضعیت: بررسی محیط داخلی و خارجی، رقبا و صنعت
2. کشف آینده‌ ها: شناسایی پیشران‌ها و ساخت سناریوها
3. تدوین استراتژی: انتخاب گزینه‌ های مقاوم و اولویت ‌بندی
4. ترجمه به اقدام: نقشه‌ استراتژی، BSC/OKR و برنامه‌ های عملیاتی
5. استقرار و پایش: شاخص‌ های هشدار زودهنگام و بازنگری دوره‌ ای

پرسش‌های متداول

مشاور مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک چه کاری انجام می‌دهد؟
مشاور برنامه ریزی استراتژیک به شرکت ها کمک می نماید تا با تحلیل سازمان و محیط آن و عوامل تاثیرگزار، جهت‌ گیری بلند مدت را روشن گردد، و با همفکری سازمان برنامه‌ استراتژیک تدوین می ‌کند و ساز و کار اجرا و پایش آن را همراه مدیران طراحی می‌ کند.

بر چه اساسی مشاور مدیریت استراتژیک انتخاب متدولوژی مناسب برای تدوین برنامه ریزی استراتژیک یک سازمان انتخاب می کند؟
انتخاب متدولوژی در مدیریت و برنامه ‌ریزی استراتژیک بر اساس «تناسب» میان روش و شرایط سازمان و محیط آن انجام می‌شود.

عوامل اصلی شامل:

• ویژگی‌ های محیط بیرونی (میزان پویایی و عدم قطعیت، شدت رقابت و الزامات قانونی)،
• ویژگی‌ های سازمان (اندازه و پیچیدگی، مرحله چرخه عمر، فرهنگ و سبک رهبری و بلوغ مدیریتی)،
• هدف و ماهیت مسئله (تدوین یا اجرای استراتژی، افق زمانی و سطح استراتژی)،
• منابع و محدودیت‌ ها (بودجه، زمان، نیروی متخصص و دسترسی به داده)،
•  میزان مشارکت ذینفعان و حمایت مدیریت ارشد است.

افزون بر این، ویژگی‌ های خود متدولوژی مانند قابلیت انطباق، هزینه و پیچیدگی اجرا، سابقه موفقیت و قابلیت ادغام با سایر سیستم‌ های مدیریتی نیز اهمیت دارد.

از آنجا که هیچ روش «بهترین» مطلقی وجود ندارد، سازمان‌ ها اغلب ترکیبی از ابزارها را به کار می ‌گیرند؛ برای مثال PESTEL و SWOT برای تحلیل، BSC برای ترجمه و پایش استراتژی، و OKR برای اجرای چابک.

هزینه‌ تدوین برنامه استراتژیک چقدر است؟

هزینه به اندازه‌ سازمان، دامنه‌ پروژه، تعداد واحدها و عمق تحلیل (مثلاً وجود آینده‌پژوهی و سناریوسازی) بستگی دارد. برای برآورد دقیق، با ما تماس بگیرید.

تدوین برنامه استراتژیک چقدر زمان می‌برد؟

بسته به شرح خدمات و در دسترس بودن داده ها و اطلاعات، معمولاً از چند هفته تا چند ماه.

تفاوت برنامه استراتژیک با مدیریت استراتژیک چیست؟

برنامه استراتژیک سند و خروجی است، اما مدیریت استراتژیک فرایند پیوسته ‌ای است که تدوین، اجرا، پایش و بازنگری را در بر می ‌گیرد.

آینده ‌پژوهی چه تفاوتی با پیش ‌بینی دارد؟

پیش ‌بینی یک آینده را حدس می ‌زند، اما آینده ‌پژوهی چند آینده‌ی ممکن را بررسی می ‌کند و استراتژی ‌ای می ‌سازد که در برابر هر کدام آماده باشد.

سناریوسازی چه کمکی به کاهش ریسک می ‌کند؟

شرایط خوش ‌بینانه، بدبینانه و محتمل را پیش از وقوع تمرین می ‌کند، شاخص ‌های هشدار زودهنگام تعریف می ‌کند و برنامه‌ واکنش را از قبل آماده می ‌سازد.

آیا برنامه ریزی استراتژیک مخصوص شرکت‌ های بزرگ است؟

خیر. هر سازمانی با هر ابعادی و در هر مرحله از چرخه حیات خود می تواند برنامه ریزی استراتژیک( راهبردی ) را اجرا کند و از آن بهره ببرند.

چگونه مطمئن شویم برنامه فقط روی کاغذ نمی ‌ماند؟

با طراحی نظام پایش (BSC/OKR)، تعیین مسئول برای هر هدف و برگزاری جلسات بازنگری دوره ‌ای.

برای تدوین برنامه استراتژیک با ما تماس بگیرید
یک جلسه‌ مشاوره‌ اولیه برای آشنایی با وضعیت سازمان شما و تعیین مناسب ‌ترین متدولوژی در اختیار شماست.
________________________________________